Een Afrikaanse Culturele Hoofdstad?

oktober 2009 -

Zou een jaarlijks roterende Afrikaanse Culturele Hoofdstad kunnen bijdrage aan ontwikkeling op het continent? Die vraag kwam ter sprake tijdens de Wereld Conferentie over Kunst en Cultuur, die eind september 2009 in Johannesburg plaatshad.

Athene was in 1985 Europa's eerste Culturele Hoofdstad. Sindsdien bestaan er Arabische en Amerikaanse versies. De voordelen die de selectie als culturele hoofdstad met zich meebrengt zijn enorm: een beter imago, internationale naamsbekendheid, hogere bezoekersaantallen, meer investeringen en een oppepper van de culturele infrastructuur. Ook zorgt het voor meer samenwerking tussen nationale kunstorganisaties en een beter begrip van elkaars cultuur in de regio.

Terwijl de culturele hoofdsteden in Europa vooral een project van de Europese Unie zijn, kwam de vraag om een dergelijk model in Afrika in te voeren van de kunstwereld zelf. Steven Sack, directeur kunst, cultuur en erfgoed van de stad Johannesburg: "De politieke agenda van dit land is een ontwikkelingsagenda. Het gaat om het creëren van werkgelegenheid en sociale cohesie. Cultuur kan daaraan bijdragen, beseft men inmiddels." In Johannesburg zijn zo'n 11.000 culturele bedrijven gevestigd, goed voor 180.000 banen.

Steden moeten een bepaald welvaartsniveau en een welwillend stadsbestuur hebben wil zo'n jaarlijkse hoofdstad volgens Sack slagen. Ook de veelheid aan lokale identiteiten moet een plaats krijgen in de cultuurhoofdstad. "Kunnen de Chinese en Pakistani-identiteiten in de wijk Fordsburg er onderdeel van zijn, en de blanke subculturen in de buitenwijken, of gaat het alleen om de Afrikaanse identiteit?"

Om te beginnen zouden Afrikaanse steden het verhaal van hun stad in brochures en op websites moeten vertellen aan buitenstaanders, zegt Sack. "Daarna zouden ze zichzelf kunnen uitroepen tot dansstad, erfgoedstad of gastronomiestad, afhankelijk van waarin ze uitblinken." Vaughan Jonas van Visiting Arts is sceptischer. De status van Culturele Hoofdstad bracht in 2008 weliswaar 800 miljoen pond naar Liverpool, maar de investeringen waren van korte duur. Beter is het volgens haar om cultuurnetwerken tussen steden te creëren, zoals het Creative Cities Network in Canada en het Cultural Cities Network in Groot-Brittannië.