"Literatuur moet wonden helen in Oost-Timor"

oktober 2009 -

"Poëzie is een serieuze zaak", zegt schrijver, dichter en vertaler Abe Barreto Soares uit Oost-Timor. Sinds 2007 blogt hij in het Engels, het Tetum (naast het Portugees de Oost-Timorese voertaal), het Bahasa Indonesia en het Galole (een inheemse taal). "Mijn ervaring is dat bloggen, en vooral de expressiemogelijkheden die het biedt, van groot belang kan zijn voor iedereen die een artistieke carrière nastreeft."

image

Abe Barreto Soares tijdens een poëzievoordracht.

2009 markeert tien jaar onafhankelijkheid voor Timor-Lorosa'e (Zonneschijn), zoals Soares Oost-Timor liefkozend noemt. Sinds de afscheiding van Indonesië in 1999 en de invoering van de democratie in 2002 hebben de Timorezen hun nationale identiteit nieuw leven ingeblazen. Cultuur is nauw verbonden met nationalisme. Voor de Timorezen maken literatuur en inheemse poëzie de kern uit van hun cultureel erfgoed.

"Oost-Timorees nationalisme betekent dat ik weet waar ik vandaan kom, waar ik nu ben en waar ik naartoe ga", legt Soares uit. In de jaren '90 vond hij politiek asiel in Canada, waar hij zijn campagne voor de onafhankelijkheid van zijn land voortzette. Hij omschrijft naties als bomen, en stelt dat " hun taken en twijgjes niet tot volle bloei kunnen komen als zij van hun wortels zijn afgesneden".

In Oost-Timor, waar de geletterdheid rond de vijftig procent schommelt, gebruikt Soares zijn blogs in combinatie met een maandelijks literair radioprogramma en poëziemanifestaties om "de Timorese identiteit op wereldschaal uit te dragen." Hij geeft toe dat het niet eenvoudig is om een literaire beweging op te bouwen in een jong land in het nieuwe millennium, maar hij blijft optimistisch gestemd en ziet het potentieel van literatuur voor de nationale ontwikkeling.

Soares is vastbesloten om de Timorese literatuur en poëzie op de kaart te zetten. Hij is ervan overtuigd dat technologie een bruikbaar en bevrijdend middel kan zijn om dit doel zowel landelijk als nationaal te bereiken. Hij benadrukt echter dat woorden ook machtig en manipulatief kunnen zijn.

"Woorden kunnen mensen genezen en pijn doen. De literaire gemeenschap moet maatschappelijke wonden helen. Zij moet problemen oplossen, niet creëren. Zij moet een 'hoedster van de ziel' worden. In de Oost-Timorese context draagt zij de grote verantwoordelijkheid voor het behoeden van de ziel van het land van Lafaek (krokodil). Als zij daar niet in slaagt, staat ons een grote ramp te wachten."