Erfgoed Afrika bedreigd

maart 2010 -

Een uitslaande brand verwoestte in maart 2010 het mausoleum met de vier graven van de Buganda-koningen op de heuvels van Kasubi, net buiten de Oegandese hoofdstad Kampala. De graven, die dateren uit 1882, staan sinds 2001 op de Unesco-werelderfgoedlijst omdat ze als een architectonisch meesterwerk worden beschouwd. Hoewel de oorzaak nog onbekend is, geloofden veel Baganda – Oeganda's grootste bevolkingsgroep – dat de brand was aangestoken. Rellen volgden, waarbij twee doden vielen.

Het incident valt temeer te betreuren omdat Afrika nog steeds de Unesco-werelderfgoedlijst aanvoert. Bijna 40 procent van het erfgoed dat wereldwijd in gevaar is, vanwege politieke onrust, natuurrampen of achterstallig onderhoud, bevindt zich ten zuiden van de Sahara: 13 van in totaal 31 locaties. Tegelijkertijd is Afrika ondervertegenwoordigd op de Werelderfgoedlijst. Het continent telt maar 78 locaties in 29 landen; slechts 9 procent van het totale werelderfgoed.

De ondervertegenwoordiging van Afrikaans erfgoed is voor een deel het gevolg van een definitieprobleem. De Werelderfgoedcommissie van de Unesco hanteerde tot voor kort criteria waar Afrikaanse landen niet aan konden voldoen. Dat is inmiddels bijgesteld: het begrip 'meesterwerken' is opnieuw gedefinieerd, terwijl de categorie 'cultureel landschap' is geïntroduceerd. Daaronder vallen bijvoorbeeld nationale parken, die weliswaar geen historische monumenten herbergen, maar wel culturele en spirituele waarde hebben.

Het kost veel geld om een locatie te onderzoeken en kandidaat te stellen voor de Unesco-lijst. Volgens het expertisecentrum ICCROM is in Afrika een groot gebrek aan deskundigen om zelfs maar het bestaande werelderfgoed te kunnen behouden. Ook geld voor onderhoud, restauratie en bescherming is een probleem, nu internationale donorfondsen opdrogen. Afrikaanse regeringen maken nauwelijks budget vrij voor hun erfgoed omdat cultuur in hun beleid weinig prioriteit krijgt.