De kunsten staan lang niet altijd hoog op de politieke agenda in Afrika, Latijns-Amerika en Azië. Toch erkennen steeds meer regeringen het belang van cultuur op zich en in relatie tot sociale en economische ontwikkeling. Deel elf van een serie over het cultuurbeleid van niet-westerse landen.

De Afrikaanse Unie

december 2005 -

Het was de Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki die bij zijn aantreden in 1999 de toon zette: het tij gaat keren op het 'verloren' continent. Eenheid en emancipatie zullen oorlogen en dictaturen voorgoed naar het verleden verbannen. Afrika staat aan de vooravond van een culturele opleving, een Afrikaanse renaissance.

Ruim zes jaar later is het thema nog niet van de Afrikaanse agenda verdwenen. Het eerste Pan-Afrikaanse Culturele Congres, dat op 4 december 2005 in de Keniaanse hoofdstad Nairobi opent, draait om 'Cultuur, Integratie en de Afrikaanse Renaissance'. Aansluitend vergaderen de ministers van cultuur van de Afrikaanse Unie (AU), een verbond van 53 Afrikaanse landen dat naar Europees voorbeeld in een geïntegreerd continent voorziet.

De tien dagen durende conferentie moet nieuwe aanbevelingen opleveren over een scala aan onderwerpen, variërend van identiteit tot cultuurbeleid, die bestemd zijn voor de bijeenkomst van Afrikaanse regeringsleiders in januari 2006 in Khartoem, Soedan. Al eerder vonden 'expert meetings' plaats, inclusief een conferentie van Afrikaanse intellectuelen in oktober 2004 in Dakar. Het voornemen is om de Culturele Verklaring voor Afrika (Cultural Charter for Africa) uit 1976 eindelijk eens te verversen.

Met die vernieuwde Culturele Verklaring hoopt de Afrikaanse Unie, die in 2002 de Organisatie voor Afrikaanse Eenheid (OAU) verving, vaart te zetten achter een gezamenlijke benadering van cultuurkwesties, waarmee de Afrikaanse renaissance op gang zou komen. In het strategische plan voor 2004-2007 ligt de nadruk opgrensoverschrijdende onderwerpen, zoals het terughalen en het beschermen van cultureel erfgoed en het versterken van de culturele banden tussen Afrika en de Amerika's. Ook stelde de AU een speciaal plan op voor de ontwikkeling van culturele industrieën en Afrikaanse culturele samenwerking. Daarnaast is de AU betrokken bij evenementen zoals het filmfestival Fespaco in Ouagadougou, Burkina Faso, en richtte ze een organisatie voor Afrikaans cultuurbeleid op in Maputo, Mozambique, en een Afrikaanse Academie voor Talen in Bamako, Mali.