Op goed geluk, over de aard van migranten

januari 2005 -

Er komt een man binnen van een jaar of veertig. Hij heeft een ongemakkelijke en verontschuldigende blik in zijn grote, groene ogen. Hij heeft een aantal documenten bij zich, waaronder een roodbruin paspoort, en zegt dat hij al vijf jaar in Kenia woont, als inwoner van Malindi in Kenia, Oost-Afrika. Samen met nog minstens 20.000 andere mensen zoals hij. Hij spreekt Kiswahili, gebroken maar hoopvol, met een zangerig Italiaans accent en staart naar de vrouw in haar donkerblauwe colbert aan de andere kant van het bureau. Ze heet Jennifer en ze werkt bij de immigratiedienst.

Als gast van Jennifer ben ik getuige van de drama's die zich voltrekken in haar kantoor van 3 bij 3 meter in Nyayo House in Kenia. Het zojuist beschreven voorval is het afgelopen uur al acht keer eerder gebeurd. Allerlei mensen melden zich bij haar bureau, alsof het buitenaardse wezens zijn, onzeker over hun verblijfsrecht, afhankelijk van de grillen van iemand die misschien iets van hun dromen en verlangens herkent en begrijpt, maar misschien ook niet. Later vraag ik aan Jennifer hoeveel aanvragen ze per dag krijgt. Ze rolt met haar ogen en zegt dat ze op een slechte dag zeventig aanvragen behandelt. En zij is niet in haar eentje, er zijn nog acht kantoren. Na vijf jaar werken bij de immigratiedienst heeft Jennifer geen behoefte meer om de wereld buiten Kenia te ontdekken. Want als de hele wereld bij haar komt om te vragen of ze alsjeblieft iets langer mogen blijven, wat heeft zij dan buiten Kenia te zoeken ?

Hoe ziet een immigrant eruit?

Migratiespecialisten ten spijt, maar als ik aan immigranten denk, dan zie ik een gehoefd dier, een wildebeest of een gnoe, die op een zekere dag van het jaar woest dravend de Mararivier oversteekt, van de Serengeti in Tanzania naar de Masai Mara in Kenia, terwijl hij denkt aan het sappige, groene gras aan de overkant van de rivier en angstig de hongerige krokodillen in het verraderlijke water ontwijkt .

De foto's op de website van de International Organisation of Migration (IOM) laten zien dat een immigrant een mens is, die allerlei huidskleuren kan hebben. Maar vandaag, vanuit mijn stoel in Jennifers kamer in Kenia, zie ik dat immigranten Europees, Somalisch, Amerikaans, Australisch, Indiaas, Koreaans of Chinees kunnen zijn. En Soedanees. Over een paar jaar worden sommige van hen 'burgers' genoemd die 'Keniaans maar van oorsprong Kaukasisch ' zijn, of ' Europese Kenianen ', ' Aziatische Kenianen ' of misschien gewoon 'Kenianen. ' Omdat ze er zo anders uitzien, zullen ze ten prooi vallen aan de paranoia van de maatschappij - een ongerust deel van de bevolking dat oververtegenwoordigd wordt door die parasieten van politici in nood. Alhoewel - een slimme bureaucraat die gek is op feiten zou ook heel toegewijd de resultaten van het onderzoek van de Europees-Keniaanse archeoloog Richard Leakey kunnen toepassen. Dan zou blijken dat alle mensen hun recht op verblijf in Kenia kunnen aantonen via het DNA dat verkregen is uit de voorouderlijke botten van de Koobi Fora. Eigenlijk zijn alle mensen Keniaanse burgers!

Waarom gaan we naar de Mararivier om naar de jaarlijkse trek van het wildebeest te kijken, "het mooiste spektakel op aarde"? Misschien omdat dit schouwspel ons doet denken aan eeuwenoude drijfveren die symbolisch weerklinken. Of misschien zijn we verbaasd dat onze zoektocht naar geluk, hoe kortstondig ook, ingebed is in onze genen. We trekken omdat we die mogelijkheid hebben. We migreren omdat we razend nieuwsgierig zijn, omdat we een vermoeden hebben dat het gras ergens anders groener, sappiger, veiliger and lieflijker is, ook al komen we onderweg misschien gevaarlijke krokodillen tegen. We gaan op safari, niet vanwege onze huidskleur of omdat de situatie in wat we ons 'thuis' noemen onhoudbaar is geworden, maar omdat onze mooiste dromen de grenzen van wetten en muren overstijgen.

Yvonne Adhiambo Owuor is geboren in Kenia maar woont en werkt bij ZIFF, een internationaal kunst- en cultuurcentrum in Zanzibar. Als zuid-zuid immigrante voelt ze zich gesteund door de goedkeuring van haar Keniaanse voorouders die, als de overlevering klopt, ooit als riviergeestelijken de Nijl bewaakten.