Sanjoy Ganguly: "Voor mij is theater maken politiek"

november 2007 -

Theatre of the Oppressed is een conceptuele aanpak van politiek theater, waarvan de Braziliaan Augusto Boal de grondlegger was in de vroege jaren zeventig van de twintigste eeuw. Kenmerk van deze stroming is dat de theatervoorstelling in zijn vorm, maar ook inhoudelijk nauw aansluit bij de belevingswereld van het publiek. Toeschouwers kunnen inhaken op het gebodene. Na afloop van een voorstelling gaan de makers in gesprek met hun publiek. In India is Sanjoy Ganguly al bijna twintig jaar actief met deze manier van theater maken waarbij de theatermakers hun publiek opzoeken in dorpen en plattelandsgebieden.

Sanjoy Ganguli

Ganguly: "Vaak ervaar ik het maken van een theaterproductie, maar ook het spelen ervan, als een reis die we samen maken. Collectieve actie leidt tot introspectie. Die reis leidt vaak tot een interne revolutie en dat inspireert tot verandering." Sanjoy Ganguluy is niet te stuiten in zijn woordenstroom. De theatermaker uit India reist al jarenlang de wereld rond om workshops te geven en zijn theaterboodschap te prediken. In zijn visie is ieder mens een theatermaker. "Theater is een uitstekend middel is om mensen te stimuleren tot een scherper bewustzijn. Het gaat in ons werk om het bouwen van relaties die zijn gebaseerd op dialogen."

Bewustwording is voor Ganguly heilig. "Mensen zijn veel te veel robotten. Ook in het huidige India. Het mag dan nu in economisch opzicht beter gaan in India, maar worden de mensen er ook gelukkiger van? Theater verruimt het perspectief. De kern van ons werk is dat we het potentieel in de mens aanspreken. Elk individu is tot veel in staat, maar al te vaak worden de eigen capaciteiten te weinig aangesproken of uitgedaagd, waardoor veel talent verborgen blijft. Daarbij gaan we vooral uit van solidariteit en niet van competitie. Ik was vroeger politiek actief in een marxistische beweging. Maar ik kwam er na enige tijd achter dat ik alleen maar geacht werd te luisteren. Er was geen ruimte voor debat, zeer ondemocratisch dus.

Op zoek naar andere wegen om mijn gevoel voor rechtvaardigheid nuttig te maken, stuitte ik op het werk van Boal en besloot dat in India te gaan ontwikkelen. Belangrijke thema's zijn voor ons de onderdrukking van vrouwen in het huwelijk, alcoholisme en de leefomstandigheden van boeren in India. Daar maken wij voorstellingen over waarmee we het hele land doortrekken."

Ganguly is de inspirator van veel vergelijkbare initiatieven in India. Zijn gezelschap Jana Sanskriti heeft zich ontwikkeld tot een soort koepelorganisatie voor community-theater in India. Momenteel zijn er in de vele satellietgroepen meer dan duizend acteurs actief in negen verschillende Indiase deelstaten, vooral in de Bengaalse taalgebieden. Ganguly: "Voor mij is theater maken politiek. Wij laten de inhoud van ons werk vooral bepalen door de omgeving, de mensen waarmee we samenwerken en wat hen bezig houdt ofwel: we don't play the script, we script the play."

Augusto Boal

Augusto Boal (1931, Brazilië) is theatermaker en cultureel revolutionair. Zijn Theatre of the Oppressed is een uniek model van sociaal geengageerd theater dat gebruik maakt van technieken die voortkomen uit onder andere het onderwijs, geestelijke gezondheidszorg en populaire cultuur. Hij is de ontvanger van één van de Prins Claus Prijzen van 2007.

Meer over Augusto Boal op de website van het Prins Claus Fonds.

The Power of Culture